روش برخورد با مخالفان

مخالفان به چند دسته تقسیم مى شوند كه باید با هر كدام به نحوى عمل كرد:
* گاهى افرادى به خاطر جهل و نادانى در برابر حقّ قرار مى گیرند و دشمنى مى كنند كه این آیه دستور محبت و برخورد احسن مى دهد.
در آیات دیگر نیز در این باره آمده است:
1. و هنگامى كه نادانان ایشان را (به سخنى ناروا) مخاطب سازند، سخنى مسالمت آمیز یا سلام گویند. «و اذا خاطبهم الجاهلون قالوا سلاما»(114)
2. و چون بر بیهوده و ناپسند بگذرند، با بزرگوارى بگذرند. «و اذا مرّوا باللغو مرّوا كراما»(115)
* گاهى مخالفت افراد بر اساس شك و تردید است كه باید با آنان از طریق استدلال و برطرف كردن شبهات برخورد كرد.
شك در مورد خداوند. «أفى اللّه شك...»(116)
شك و تردید در مورد قیامت و رستاخیز. «ان كنتم فى ریب من البعث»(117)
تردید در مورد نزول وحى وكتب آسمانى بر پیامبر. «ان كنتم فى ریب مما نزلنا على عبدنا»(118)
* گاهى مخالفت بر اساس حسادت است كه باید با اغماض برخورد كرد.
برادران یوسف اعتراف به حسادت و خطاى خود كردند، كه با وعده آمرزش حضرت یوسف روبرو شدند. «انّا كنّا لخاطئین... لا تثریب علیكم الیوم»(119)
هابیل، در مقابل حسادت برادرش قابیل گفت: اگر تو قصد كشتن من را دارى، من (هرگز) دست به چنین كارى نمى زنم. «لئن بسطت الىّ یدك لتقتلنى ما انا بباسط یدى الیك لاقتلك»(120)
* گاهى مخالفت به خاطر حفظ موقعیّت و رفاه و كامیابى هاى مادّى است. در این موارد اتمام حجّت كافى است و آیات «ذرهم»(121) (آنان را به حال خود واگذار) و «اعرض عنهم»(122) (از آنان رویگردان و دورى كن) مطرح است.
* گاهى مخالفت، در قالب كارشكنى و هَجو و تضعیف ایمان مردم است كه برخورد با این گروه را آیات ذیل در قالب برخورد شدید با آنان و قطع رابطه و دستگیرى و گاهى اعدام مشخص مى كند:
- «واغلظ علیهم»(123) با سختى و شدّت با كفّار برخورد كن.
- «اذا سمعتم آیات اللّه یكفر بها و یستهزء بها فلاتقعدوا معهم حتّى یخوضوا فى حدیث غیره»(124) و چون بشنوید كه به آیات خدا كفر مى ورند و آنان را به مسخره مى گیرند، نباید با آنان بنشینید تا به گفتارى دیگر بپردازند.
- «لا تتخدوا الیهود و النصارى اولیاء»(125) یهود و نصارى را دوست و سرپرست خود نسازید.
- «اخذوا و قتّلوا تقتیلا»(126) كفّار را بگیرید و به شدّت به قتل رسانید.
* گاهى دشمنى آنان با دست بردن به اسلحه و مبارزه ى مسلحانه است كه قرآن مى فرماید: «فاعتدوا علیه بمثل ما اعتدى علیكم...»(127) همان گونه آنان بر شما تعدّى كردند باید با آنان مقابله به مثل كنید.
بعضى در تفسیر آیه ى 40 سوره ى شورى «و جزاء سیّئة سیئة مثلها» گفته اند: مراد این است كه اگر بدى كسى را با بدى پاسخ داد شما هم مثل او هستى، چنانكه در آیه ى 43 همان سوره مى فرماید: «و لمن صبر و غفر انّ ذلك لمن عزم الامور» و كسى كه تحمّل بدى مردم را داشته باشد و از آنان بگذرد، این از تصمیمات شایسته است.

---

114) فرقان، 63.
115) فرقان، 72.
116) ابراهیم، 10.
117) حج، 5 .
118) بقره، 23.
119) یوسف، 91 - 92.
120) مائده، 28.
121) انعام، 91 ؛ حجر، 3.
122) مائده، 42 ؛ نساء، 63 و 81.
123) توبه، 73.
124) نساء، 140.
125) مائده، 51 .
126) احزاب، 61.
127) بقره، 194.

پرسش مهر امسال رییس جمهور چه بود؟...